Pionierzy w dziedzinie metabolizmu wysiłku fizycznego

Na początku lat 60 Goldstein (1961) zaproponował teorię, według której „czynnik humoralny” (łac. humor oznacza płyn) uwalniany przez mięśnie podczas ich skurczu „aktywuje sytem odpowiedzialny za transport glukozy”, który z kolei pomaga „regulować metabolizm węglowodanów”.

PRZEŁOMOWE BADANIE

Naukowcy pochodzący ze Szwecji (widoczni na zdjęciu Jonas Bergström oraz Eric Hultman) postanowili wyjaśnić fenomen związany z gwałtowną powysiłkową odbudową glikogenu mięśniowego. Chcąc poznać odpowiedź na pytanie, który z czynników odpowiedzialny jest za powyższe zjawisko (czynnik zlokalizowany w komórkach mięśniowych czy być może ogólnoustrojowy czynnik „humoralny”) przeprowadzili pomysłowe badanie wymagające kilkudniowej manipulacji żywieniowo-treningowej. Zgodnie ze szwedzkimi tradycjami byli jednocześnie autorami oraz uczestnikami swojego badania (Bergström i Hultman, 1966).

PRZEBIEG EKSPERYMENTU

Pierwszego dnia eksperymentu obaj naukowcy wykonali ćwiczenia na cykloergometrze, trenując tylko jedną z nóg, podczas gdy druga noga pozostawała w spoczynku. Jazda na urządzeniu była kontynuowana, aż do momentu odmowy, czyli do chwili w której naukowcy nie byli w stanie utrzymać założonej intensywności. W tym punkcie Bergström i Hultman wykonali wzajemnie na sobie biopsję obu nóg (biopsja polega na pobraniu wycinku 100-200 mg tkanki mięśniowej; metoda ta pozwala nam zrozumieć zmiany występujące w metabolizmie mięśni w wyniku podejmowanych interwencji żywieniowych oraz treningowych, bądź obu jednocześnie). W trakcie odpoczynku w dniu po zakończeniu ćwiczeń, a także przez następne dwie doby naukowcy spożywali dietę bogatą w węglowodany, a także ponownie pobrali tkankę mięśniową z obu nóg do analizy (drugiego oraz trzeciego ranka).

WYNIKI EKSPERYMENTU

Zawartość glikogenu mięśniowego w „aktywnej nodze” natychmiast po zakończeniu ćwiczeń była bardzo niska, z kolei w nodze niepodejmującej aktywności poziom glikogenu pozostawał na normalnym poziomie. Po pierwszym dniu diety wysokowęglowodanowej zawartość glikogenu w trenowanej nodze wzrosła z blisko zera do wartości wyższych w stosunku do nieaktywnej nogi. W trzecim dniu poziom glikogenu w nodze poddanej ćwiczeniom był dwukrotnie wyższy w porównaniu do drugiej kończyny. Autorzy wywnioskowali, że uszczuplenie glikogenu mięśniowego wywołanego ćwiczeniami uskutecznia proces jego odbudowy, a nieznane czynniki odpowiedzialne za ten „trwały wzmacniający efekt zlokalizowane są w komórkach mięśniowych”.

ŁADOWANIE WĘGLOWODANAMI

Badanie przeprowadzone przez Jonasa Bergströma oraz Erica Hultmana znane jest dzisiaj sportowcom jako metoda „ładowania węglowodanów”, która prowadzi do superkompensacji (nagromadzenia z nadwyżką) glikogenu w mięśniach. Dzisiaj wiemy także, że „wypłukanie” (poprzez wyczerpujące ćwiczenia) glikogenu mięśniowego nie jest niezbędnym elementem dla efektywnego „naładowania” mięśni glikogenem.

Wyniki omówionego badania były fundamentem dla przyszłych prac oceniających metabolizm substratów zlokalizowanych w mięśniach w trakcie ćwiczeń, które zostały podjęte w kolejnych dwóch dekadach przez innych skandynawskich naukowców, a także ich zagranicznych współpracowników. Ukształtowały one także kierunek rozwoju dietetyki sportowej, która jest moją pasją (i na moje szczęście – także pracą).

Leave A Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *